به گزارش خبرنگار سرویس زنان «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در مبارزات انقلاب اسلامی علیه رژیم سابق، تاثیر حضور زنان در روند پیروزی، امری غیر قابل انکار است. به گونهای که امام خمینی (ره) از زنان به عنوان رهبران امت یاد میکردند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی حضور زنان در عرصههای مهم سیاسی، فرهنگی و اجتماعی پررنگتر شد. زنان دریافتند احقاق مطالباتشان، ارتباط مستقیمی با حضور جدی خود در میدان دارد، فلذا پا به عرصههای کلیدی جامعه گذاشتند که از جمله این امور، نمایندگی مجلس شورای انقلاب اسلامی و در حوزه قانونگذاری است.
در مجلس اول تا چهارم حضور زنان کمرنگ بوده و شاهد تاثیر جدی آنها در روند قانونگذاری در حوزه زنان و خانواده نیستیم. مصوبات مجلس اول تا چهارم بیشتر شامل بحثهای رفاهی بوده و طرح و لایحهی ویژهای در حوزه زنان به تصویب نرسیده است. امّا مریم بهروزی( نماینده مجلس اول تا چهارم) در بخشی از کتاب خاطرات خود نقل میکند که نمایندگان مجلس قصد تصویب قانون تعدّد زوجات، بدون هیچ قید و محدودیتی را داشتند که با ایراد سخن ایشان، مبنی بر اینکه این قانون در حال حاضر شامل حال وضعیت کشور و فرهنگ ما نمیشود و تصویب این قانون بیشتر باعث از هم گسیختن خانواده ایرانی میشود، آنها را از رای به این قانون منصرف کردهاست. در این بین نباید فراموش کرد که گرایش سیاسی و گفتمان غالب در مجلس اول تا چهارم گرایش چپ بودهاست.
اقدامات جدی مجلس ششم در حوزه حمایت از زنان
در دوره پنجم، 14 زن به نمایندگی مجلس انتخاب شدند که اکثریت آنها، گرایش چپ داشتند. از موثرترین فعالیت آنها، که با رای دوسوم نمایندگان مجلس به تصویب رسید، تشکیل کمیسیون زنان در مجلس بود که گام مهمّ و مثبتی در این حوزه بود و باعث پیشبرد بهتر اهداف حوزهی زنان و خانواده شد.
بیشتر بخوانید
در مجلس ششم با 13 نماینده زن که 11 نفر از آنها اصلاح طلب بودند، دو طرح مهم در حوزه زنان به تصویب رسید. طرح محاسبه مهریه به نرخ روز که برای زنان این امکان فراهم میکرد که مهریه خود را به نرخ روز دریافت کنند. طرح دیگری که نمایندگان این مجلس به تصویب رساندند و در پی آن فراز و فرودهای زیادی را طی کرد، طرح ممنوعیت ازدواج زیر سن بلوغ روحی_روانی و جسمی بود که نهایتا پس از گذراندن چالشهای بسیار، با رای اکثریت نمایندگان به تصویب رسید. این دو طرح از اولین اقدامات جدی زنان در حوزهی قانونگذاری مجلس بود.
کارنامه ناموفق مجلس هفتم در ارتباط با زنان
مجلس هفتم با 13 نماینده زن که غالب آنان اصولگرا بودند، اهداف دیگری دنبال کردند و طرحها و لوایحی که از مجلس ششم باقی مانده بود مانند طرح اصلاح موقعیت زنان در قوانین ناظر بر ارث بر شوهر را از دستور کار خارج کردند. اما دو طرح با عنوان "حمایت از حقوق و مسئولیتهای زنان در عرصه های داخلی و بین المللی و طرح توانمند سازی زنان سرپرست خانوار" در این مجلس به تصویب رسید که روند قابل قبولی در حوزهی زنان نبودهاست.
تساوی دیه زنان و مردان، ماحصل حضور نمایندگان در مجلس هشتم
در مجلس هشتم اما با 8 نماینده، که همگی اصولگرا بودند گامهای مثبتی برداشته شد که مهمترین آنها تساوی دیه زنان با مردان، افزایش سهم الارث زنان و تغییراتی در لایحه قانون حمایت از خانواده که شامل مواردی مثل قانون حضانت فرزندان فقیر و مهجور به مادران، قانون الزام تزریق واکسن ضدکزاز برای بانوان قبل از ازدواج، عدم قطع مستمری زنان بی سرپرست پس از ازدواج مجدد و قانون اصلاح برخی مقررات مربوط به طلاق میشود. پیشنهاد تصویب ماده ۲۳۰ برنامه ۵ ساله توسعه که وظایف دولت را در حوزه زنان مشخص میکند، از دیگر اقدامات مجلس هشتم در حوزه زنان بود.
ماده ۲۳۰ برنامه پنجم توسعه شامل مصوباتی نظیر تقویت نهاد خانواده و جایگاه زنان در عرصههای اجتماعی و استیفاء حقوق شرعی و قانونی بانوان در همه زمینهها، بازنگری قوانین و مقررات مربوطه، پیشگیری از آسیب های اجتماعی، توسعه و ساماندهی امور اقتصادیـمعیشتی، با اولویت ساماندهی مشاغل خانگی برای زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست، تأمین اجتماعی، اوقات فراغت، پژوهش، گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، ارتقا سلامت، ارتقا توانمندی های زنان مدیر و نخبه، توسعه تعاملات بینالمللی در حوزه زنان،اصـلاح ساخـتار اداری برای حضور زنان میشود.
بیشتر بخوانید
تغییر نام فراکسیون زنان اولین اقدام مجلس نهم
در اولین اقدام از مجلس نهم، با 9 نماینده اصولگرا، تغییر نام فراکسیون زنان به فراکسیون زنان و خانواده را شاهد هستیم، چرا که معتقد بودند خانواده محوری اصل است و باید برای بهبود وضعیت زنان، نگاهی فراجنسیتی داشت. نگاه آنها به زنان ناظر بر بُعد خانوادگی و مادری آنها بوده و از این جهت به تصویب برخی قوانین پرداختند. از جمله این قوانین طرح صیانت از عفاف و حجاب ، قانون اصلاح تنظیم جمعیت و قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست، طرح کاهش ساعت کار زنان شاغل و بیمه زنان خانهدار است که در کارنامه زنان نماینده مجلس نهم به ثبت رسیدهاست.
رکورد حضور بیشترین نمایندگان زن در مجلس دهم شکسته شد
مجلس دهم در حالی آغاز به کار کرد که با 17 نماینده زن، رکوردار بیشترین آمار حضور زنان در مجلس بود که غالب آنها اصلاح طلب بودند. فراکسیون زنان مجلس دهم یکی از پرچالشترین فراکسیونهای زنان در ادوار گذشته به حساب میآید که به مطالبه برخی قوانین جنجالی از قبیل اجازه خروج زنان از کشور بدون اذن همسر، افزایش سن ازدواج دختران از 13 به 16 سال و تشدید مجازات اسیدپاشی پرداخت که به تصویب دیگر نمایندگان مجلس نرسید.
از دیگر فعالیتهای زنان مجلس دهم، بیمه زنان سرپرست خانوار، تقلیل ساعت کار زنان شاغل از 44 ساعت به 36ساعت و معاف شدن از خدمت وظیفه عمومی یکی از فرزندان اولیایی که خود ناتوان و معلول بوده، مرخصی تشویقی برای مردان شاغل که صاحب فرزند میشوند و کمک مالی به زندانیان زن نیازمند میتوان نام برد.
دو طرح مهم مجلس یازدهم برای بهبود وضعیت زنان جامعه
زنان مجلس یازدهم با 16 نماینده که اکثریت آنها را اصولگرایان تشکیل میدهند، از زمان آغاز مسئولیّت خود به بررسی مسائل متعددی پرداخته که در صدر آنها دو لایحه صیانت، کرامت و تامین امنیّت بانوان و طرح تعالی جمعیّت و خانواده است.
طرح اول در حال حاضر اعلام وصول نشدهاست اما طرح دوم با کمی تغییر در عنوان و محتوا، با نام طرح جوانی جمعیت به مجلس رفته و با اکثریت آراء نمایندگان ملت به تصویب رسیده است.این طرح از سال 92 با نام طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده با هدف افزایش نرخ باروری از سوی نمایندگان اعلام وصول شد اما به نتیجه نرسید. نهایتا در مجلس یازدهم، با اعمال تغییراتی به سرانجام رسید.
از تاکیدات زنان مجلس یازدهم خانواده محوری در حوزهی قانونگذاری ست و طرح جامع جوانی جمعیّت از مهمترین اقدامات جمعیتی تاکنون در تاریخ قانونگذاری کشور بودهاست.
امیّد است نمایندگان فراکسیون زنان و خانواده مجلس یازدهم، با پایبندی به مفاهیم والای اسلامی به پیشبرد اهداف انقلاب در حوزهی زنان و خانواده جامهی عمل بپوشانند.
گزارش از زهرا قاسمی، دانشجو ارشد مطالعات زنان
